Verslag | TRIBE 2025
TRIBE 2025
AR-TUR bracht in 2025 een nieuwe, diverse groep geëngageerde dorpsmakers samen om ervaringen uit te wisselen over de uitdagingen van de dorpen van morgen. Met een groepje, bestaande uit ontwerpers, vertegenwoordigers van lokale besturen, een bouwhistoricus en andere betrokkenen uit het werkveld, lag de focus dit jaar op hoe diverse stakeholders een rol kunnen spelen bij het ontwikkelen van kwaliteitsvolle dorpen.
Op een live kennismakingsmoment op 7 mei brainstormden we met de deelnemers over hun interessedomeinen. Tijdens de eerste online sessie op 18 juni gaf Jeroen Valgaeren inzicht in zijn werk als omgevingsbemiddelaar en lichtte enkele projecten toe waarin hij met MO-zaïek een verbindende rol opnam. De daaropvolgende discussie leidde tot een levendig gesprek over welke processen nodig zijn om tot kwalitatieve projecten op maat van een dorp te komen. En over hoe we het dorp als een mooi, ruimtelijk samenhangend geheel behouden in de dagelijkse hectiek.
Dat bracht ons op 3 september live samen in Zuienkerke waar Karl Catteeuw van de provincie West-Vlaanderen en geëngageerd lid van TRIBE 2024, ons gastvrij onthaalde. In Zuienkerke ontwierpen MAAT ontwerpers een masterplan, als onderdeel van het traject DNA van het dorp, een initiatief van de provincie West-Vlaanderen om de ruimtelijke kwaliteit van dorpen te versterken. In Zuienkerke vormde het drukke verkeer door de dorpskern een belangrijke aanleiding om dit traject op te starten.
Na de uitstap naar Zuienkerke bleef één vraag zinderen. Hoe doe je dat in de praktijk: de ruimtelijke kwaliteit van het dorp behouden? Dat bracht ons op 17 september bij een online sessie, waarin Edith Wouters van AR-TUR een presentatie gaf met voorbeelden van hoe je kwaliteit kunt bewaken. Naast de Toolbox Dorpse Architectuur van AR-TUR met de bijhorende werksessies kwamen instrumenten aan bod zoals de routeplanner van Stadsatelier Oostende het projectendagboek van Stad Herentals, het beeldkwaliteitsplan en het openruimteperspectief van de gemeente Nijlen, de brochure De architectuur van een dorp van de provincie West-Vlaanderen en de bewonersbrochure Egelsvennen vanuit het Wijkmotor-traject.
Met enkele voorbereide cases gingen we op 15 oktober aan de slag rond volgende vragen. Wie initieert een kwaliteitsdialoog? Wie zorgt ervoor dat de juist mensen aan tafel zitten? Wie waarborgt dat de juiste personen op de juiste momenten en met de juiste frequentie aan de projecten werken? Hoe verloopt het proces van kwaliteitsbewaking? Wat is de winst van de kwaliteitsdialoog? Hoe verloopt de kwaliteitsbewaking tijdens de uitvoering? En wie bewaakt de kwaliteit na de uitvoering? Er ontstonden boeiende observaties waarbij onder andere ook het lopende traject Dorpse Woonlandschappen werd aangeraakt, waarin AR-TUR in samenwerking met de dorpsbewoners, beleidsmakers en experten in Wortel experimenteert.
Tijdens de sessie van 3 december kwam Bram Vidts die in september 2025 deelnam aan de Summerschool Dorpse Woonlandschappen vertellen over zijn lopende doctoraatsonderzoek Common Villages, the Villages as Commons. Edith verduidelijkte vervolgens in een presentatie de vaak cruciale rol van families in dorpsprojecten.
In de afsluitende TRIBE-sessie op 28 januari 2026 werkten we door op het expliciteren van rollen en profielbeschrijvingen die we op de werk- en studiedag van 15 januari opstartten. Naast de eerdergenoemde stakeholders - denk aan de ontwerper, de notaris, de landmeter, de projectontwikkelaar, de grondeigenaar of de familie, het burgerinitiatief, de facilitator, de omgevingsambtenaar, de landschapsontwerper, het (boven)lokaal bestuur en de vastgoedexpert - kwamen bijkomende rollen ter sprake. Ook erfgenamen, (omgevings)bemiddelaars, archeologen en organisaties zoals Natuurpunt of Regionale Landschappen kunnen impact uitoefenen op de ruimtelijke kwaliteit van het dorp.
Een en ander biedt alvast een stevig uitgangspunt voor een vervolgtraject.